Краткая история Беларуси за последнюю 1000 лет

Краткая история Беларуси за последнюю 1000 лет

"Память — это наша сила. Те, кто жив, получают мандат от тех, кто умолк навсегда."
Чеслав Милош, лауреат Нобелевской премии

Великое княжество Литовское - Беларусь

#БНР100
в контексте событий 1914-1922

Храналогія падзей ад пачатку Першай Сусветнай вайны да стварэньня СССР — скарочана, але падрабязна. Штогадовыя падзелы з мапамі і фотаздымкамі.

Границы современной Беларуси точнее совпадают с границами ВКЛ, чем границы РФ с границами Российской империи. То, что после 122 лет оккупации (1795-1917) и череды бурных событий (1914-1991) существует краина Беларусь — это чудо, за которым стоят кровь и усилия многих достойных людей.

1914

28 ліпеня Пачалася Першая Сусветная вайна (28.07. 1914 - 11.11. 1918) паміж Траістым Звязам і Антантай. Ад пачатку вайны і да 1915 Стаўка Вярхоўнага Глаўнакамандуючага расейскай арміяй знаходзілася ў Баранавічах, а пасьля ў Магілёве.

Траісты Звяз — Германія, Аўстра-Вугоршчына і Італія. Цягам вайны да іх далучыліся Асманская імпэрыя і Балгарыя, а Італія перайшла на бок Антанты. Склаўшыся блок менаваўся "Цэнтральныя дзяржавы".
Антанта ("згода", фр.) — Брытанская імпэря, Расейская імпэрыя і Французская рэспубліка.

Па выніку вайны былі скасаваны чатыры імпэрыі — Расейская, Асманская, Аўстра-Вугоршчына і Германскі Kaiserreich.

1915-1916

1915 "Вялікі адступ" — шэраг параз Расейскай арміі і адступ ад Варшавы амаль да Менску. Лінія фронту, расьсекшая Беларусь з поўначы на поўдзень, пратрымаецца да самага сканчэньня вайны.

1915 У Вільне ўтвораны Беларускі Народны Камітэт на чале з Антонам Луцкевічам, як каардынацыйная ўстанова раз'яднаных нацыянальных грамадзянскіх арганізацый. Падтрымліваў канцэпцыю Канфэдэрацыі ВКЛ.

1917

23 лютага (8 сакавіка) Лютаўская рэвалюцыя ў Расейскай імпэрыі — скасаваньне манархіі і стварэньне Часовага Ураду. Спроба пераўтварыць манархію (што да 1906 года была абсалютнай) у рэспубліку.

25-27 сакавіка (7-9 красавіка) ў Менску адбыўся I З'езд беларускіх нацыянальных арганізацый. Быў утвораны Беларускі Нацыянальны Камітэт (БелНацКам) у складзе 18 чалавек на чале з Раманам Скірмунтам. З'езд выказаўся ў падтрымку Часовага Урада, за беларускую аўтаномію ў складзе Расеі, даручыў БелНацКам падрыхтаваць канстытуцыю "беларускага Краёвага Ураду".

3 чэрвеня Першы Усерасійскі з'езд працоўных і салдацкіх дэпутатаў (1090 чалавек). Пачатак фарміраванья сістэмы "Саветаў" (стварэньне ВЦИК — Всероссийского Центрального исполкома Советов депутатов).

8-10 ліпеня ў Менску адбыўся II з'езд нацыянальных партый. Замест скасаванага БелНацКам створана Цэнтральная Рада (з кастрычніка - Вялікая Беларуская Рада). Аснову яе праграмы склалі развіцьцё нацыянальнай культуры, арганізацыя беларускай арміі, аўтаномія Беларусі.

26 жніўня-1 верасьня Карнілаўская выправа — няўдалая спроба ўсталяваньня вайсковай дыктатуры, распачатая Вярхоўным галоўнакамандуючым Расейскім Войскам генералам Л. Г. Карнілавым дзеля адхіленьня бальшавікоў ад улады. Кіравалася са Стаўкі Глаўкома ў Магілеве. Параза Карнілава толькі ўзмацніла стан бальшавікоў ва ўладных установах.

18 (31) кастрычніка пачынаецца з'езд беларускіх вайскоўцаў Заходняга фронту, які стварае Часовы Выканаўчы камітэт Цэнтральнай беларускай ваеннай Рады на чале з Сымонам Рак-Міхайлоўскім. Установа павінна сфармаваць беларускае войска.

25 кастрычніка (7 лістапада) Кастрычніцкі пераварот

  • - узброенай вартай разагнаны Часовы Урад Расейскай рэспублікі, улада пераходзіць да бальшавікоў

  • - распачаўся Другі Усерасейскі з'езд дэпутатаў, сфарміраваны Савет Народных Камісараў (Совнарком) на чале з В. Леніным. Абвешчаньне РСФСР (Расейскай федэрацыі)

  • - распачалася Грамадзянская вайна ў Рассеі (1917-1922)

27 кастрычніка (9 лістапада) Вялікая беларуская Рада і Цэнтральная беларуская ваенная Рада выдалі Грамату "Да ўсяго народа беларускага" з абвяшчэньнем даты Першага Усебеларускага З'езду.

22 лістапада (4 сьнежня) у мястэчке Солы Смаргонскага павету заключана замірэньне на Заходнем фронце. Распачалася падрыхтоўка да Берасцейскга міру.

27 лістапада (9 сьнежня) бальшавікамі РСДРП(б) у Менску ўтвораны "ОблИсполКом" и "СовНарКом" Совета рабочих, солдатских и крестьянских депутатов Западной области и фронта (пред. А. Мясников и К. Ландер). Беларусь разглядалася толькі як Заходняя частка Расеі.

7 (20) сьнежня ў Менску распачаў работу Першы Усебеларускі з'езд (1872 дэлегата). Праходзіў ён у будынку гарадского тэатра, цяпер Нацыянальны тэатр імя Янкі Купалы. З'езд вызначў права беларусаў на самакіраваньне і усталяваньне дэмакратычных форм праўленьня. Прапановы ўдзельнікаў-бальшавікоў падтрымкі не знайшлі.

17 (30) сьнежня Першы Усебеларускі з'езд быў разагнаны узброенымі бальшавікамі (як калісьці Часовы Урад у Петраградзе). Вялікая беларуская Рада сыйшла ў падпольле.

1918

Студзень. Падоўжвецца падрыхтоўка Берасцейскага міру не чакаючы згоды ад хаўруснікаў па Антанце. Германія лічыць Прыбалтыйскія краіны Прускай спадчынай і ўсталюе жорсткія умовы замірэньня.

15(28) студзеня Дэкрэт аб утварэньні расейскай арміі — Рабоче-крестьянской Красной армии (РККА)

25-28 студзеня ў Вільні склікана Беларуская канфэрэнцыя прадстаўнікоў розных сацыяльных колаў і беларускіх арганізацый з акупіраванай Германіяй тэрыторыі Беларусі.

18 лютага Нямецкія войскі парушаюць замірэньне ў Солах. За 5 дзен яны рушылі наперад на 200-300 км. Да 1 сакавіка былі заняты Латвія, Эстонія, Менск, Гомель, Орша, Магілеў, Чарнігаў.

На адарваных ад былой Расейскай імпэрыі тэрыторыях адразу пайшоў працэс нацыянальнага самавызначэньня — былі абвешчаны Літоўская рэспубліка (16.02.1918), Эстонская рэспубліка (24.02.1918), БНР (25.03.1918), Латвійская рэспубліка (18.11.1918).

Але, калі краіны Прыбалтыцы разглядаліся Германіяй як безумоўная Пруская спадчына (германскі прынц нават быў запрошаны на пасаду літоўскага караля Міндаўгаса II) і атрымлівалі дапамогу ў фармаваньні войска і ўладных структураў, наш Край разглядался ў якасьці істоты гандлю на Берасьцейскій перамовах і аніякай падтрымкі не вынаходзіў.

21 лютага Выканаўчы камітэт Рады выдаў Першую устаўную Грамату, абвесьціушы сябе Часовым Урадам на Беларусі. У ей сцвярджалася, што ўрад павінен складацца згодна з волей народа Краіны і адрыналася неабходнасьць заставацца ў складзе Расеі.

3 сакавіка Берасцейскі мір. Зацьверджаны сепаратныя (асобна ад Антанты) мірныя пагадненьні Расеі з Германіей, які Антанта ўспрыняла вельмі варожа.

9 сакавіка Рада Усебеларускага з'езда выдала Другую Устаўную грамату да народаў Беларусі, паводле якой абвяшчалася Беларуская Народная Рэспубліка (БНР).

18 сакавіка Рада Усебеларускага з'езда была перайменавана ў Раду БНР. У склад Рады БНР былі кааптаваныя 6 прадстаўнікоў Віленскай беларускай Рады.

25 сакавіка ў Менску Рада БНР зацьвердзіла Трэцьцю Устаўную Грамату, якая абвяшчала незалежнасьць Рэспублікі.

Сакавік-студзень — абвешчаны першыя Савецкія Рэспублікі ў складзе Расеі — Терская, Таврическая, Донская, Кубано-Черноморская, Ставропольская. І дзе яны зараз?

11 кастрычніка Рада БНР зацвердзіла Часовую Канстытуцыю БНР і перайменавала Народны сакратарыят у Раду Народных Міністраў Беларускай Народнай Рэспублікі, на чале якой стаў Луцкевіч.

11 лістапада Камп'енскае замірэньне. Пагадненьне аб спыненьні ваенных выпраў паміж Германіей і Антантай. Прадугледжавала адмову Германіей ад умоў Берасьцескага міру і вывад войск на стан 1914 году (межы Расейскай імпэрыі).

3 снежня Пасля адыходу нямецкіх войск Менск быў заняты Чырвонай Арміяй. Рада і ўрад БНР пераехалі ў Вільню, а 27 снежня 1918 — у Гародню. На гэтым гісторыя існаваньня БНР амаль скончваецца.

1919

1 студзеня ў Смаленску абвешчана стварэньне Советской Социалистической Республики Белоруссия (ССРБ) у складзе РСФСР.

1 студзеня Польскае войска Samoobrona kresowe na Litwie i Bialorusi займае Вільню.

Польшча, меўшая з часоў Царства Польскага ў Расейскай імпэрыі асабістые войска, казну і ўрадавыя установы, хутка сфармавалася як незалежная дзяржава і імкнулася адрадзіцца ў межах Рэчы Паспалітай.

28 студзеня Пачалася Савецка-польская вайна (28.01.1919 - 18.03.1921)

31 студзеня ССРБ выйшла са складу РСФСР і была перайменавана ў Социалистическую Советскую Республику Белоруссия (Смаленская губернія засталася ў РСФСР). Урад ССРБ пераехаў са Смаленска ў Менск.

27 лютага ССРБ з'ядналася з Літоўскай Савецкай Рэспублікай у Літоўска-Беларускую ССР.

19 ліпеня У сувязі з наступам польскіх войскаў СовНарКом ЛітБел ССР прыняў пастанову аб перадачы ўсіх спраў Менскаму губернскаму РВК. На гэтым гісторыя ЛітБел ССР скончылася.

8 сьнежня Акрэсьлена Лінія Керзана для ўсталяваньня ўсходняй мяжы Польшчы. Вызначана міністрам замежных спраў Вялікабрытаніі, лордам Дж. Керзанам, і прапанавана Парыжскай мірнай канферэнцыяй. Амаль супадае з сучаснай мяжой.

1920

10 студзеня набыла моц Версальская дамова. Пагадненне, якое афіцыйна завершыла Першую сусветную вайну 1914-1918 гадоў.

12 ліпеня Мірны дагавор паміж РСФР і Літоўскай рэспублікай. У адпаведнасьці з дамовай савецкі бок перадаў Літве занятую 14.7.1920 Вільню.

8 жніўня Савецкая РККА перайшла Буг і накіравалася на ўзяцьце Варшавы.

26-го верасня Вайсковы гуф Станіслава Булак-Балаховіча ўвайшоў у Пінск. Пінскі паход Балаховіча стаў асновай падзей рамана Б. Савінкава "Воспоминания террориста. Конь бледный. Конь вороной" (Савінкаў быў кіраўніком Русской Народной Добровольческой Армии РНДА).

9 кастрычніка Сярэдняя Літва. Першая Літоўска-Беларуская дывізія Люцыяна Жэлігоўскага ўвайшла ў Вільню. Сярэдняя Літва існавала да 8 студзеня 1922, калі шляхам галасаваньня была інкарпарыравана ў склад Польшчы.

27 лістапада распачаўся Слуцкі Збройны чын (27.11.1920 - 28.12.1920) — беларуска-расейская вайна за аднаўленьне БНР.

1921

18 сакавіка Сканчэньне Савецка-Польскай вайны. Заключана Рыжская дамова, падзяліўшая наш Край паміж Саветамі і Польшчай.

1922

29 сьнежня Заключаны Дагавор аб утварэньні СССР паміж РСФСР, УССР, БССР і Закаўказскай ССР. Акрамя РСФСР дагавор падпісалі толькі тыя рэспулікі, што моцна імкнуліся да самавызначэньня і стварэньня асабістых краін. Аніякія ССР, абвешчаныя ў 1918 у еднасьці з Расеяй, удзела ў ім не прымалі, атрымаўшы нейкую аўтаномію ў РСФСР.

У складзе СССР было больш за 200 народаў і ўсяго 15 Саюзных Рэспублік, якія сфармаваліся толькі там, дзе быў моцны нацыянальны рух, скіраваны на стварэньне сваей незалежнай дзяржавы. Тыя, хто імкнуўся застацца часткай Рассеі, імі і засталіся. Нават Сібірская Рэспубліка, меўшая 60-тысячнае войска, самаліквідавалася на карысьць быць часткай новай імпэрыі. Зараз гэта наўпрост "федеральный округ" альбо па-просту "нейкае жопіна недзе за Уралам".

Навошта ўсе гэта патрэбна?

"Все идут к истокам, ищут культурную идентичность. Все пытаются определиться и найти свое место через обращение к очень простым формулам своей культурной идентичности.

Был создан огромный мировой рынок, где происходит конкуренция. Для того чтобы удачно конкурировать, нужно иметь то, что называется "человеческий капитал", а это и есть основы — семья, своя старая культура, традиция."
Б. Гройс "Где черта между нами?" 2015

Тебе выбирать:

— Выбери красную, и я покажу тебе, как глубока эта кроличья нора.
— Выберешь синюю — и забудешь все, что увидел здесь.

Разделы сайта

* На каждой странице под спойлером (голубая кнопка "Показать/Скрыть") лежит содержание адпаведнага раздела.

Время

Краткая аннотация каждого из прошедших веков апошняга тысячелетия в истории Беларуси. На фоне основных событий мировой истории. Подробнее о значимых событиях и людях, об этапах государственного становления — Полоцком княжестве, Великом княжестве Литовском, Северо-Западном Крае и БНР, — можно узнать, пройдя по ссылкам.

События

Основные события истории Беларуси. Самая длинная и самая кровопролитная войны. Унии — династическая, государственая и церковная. Восстания за независимость Края — от восстания Костюшко (1794) до восстания Калиновского (1863). Битвы, наполняющие сердца гордостью — битва под Полонкой 1660, битва под Лоевом 1649, битва под Оршей 1514, и другие.

Люди

Уроженцы Беларуси, литвины и тутэйшыя. Эти люди рождались, жили, творили, сражались и умирали на этой земле и за эту землю. Они достойны того, чтобы их помнили. Среди них были воины и поэты, художники и скульпторы, ученые и путешественники, авантюристы и интеллектуалы-романтики, первый Президент Гавайев и основоположник ракетостроения, первый исследователь древнего Вавилона и святой апостол церковного единения.

Термины

Исправление вещей начинается с исправления имён. "Римский легионер" и "итальянский легионер" — своершенно разные сутнасьці.

Это все мы — народ, именовавшийся в античные вермена венедами, а в XV-XVIII вв. литвинами, Народ, названный "поляками" в первом "Описании народов России" 1799. Народ, принявший имя тутэйшыя в серую полосу своей истории, когда наша страны стала Северо-Западным Краем. Народ, возрождающий свою страну в старых границах Великого княжества Литовского.

Топонимы

Характерные старые названия несут в себе память народа о своих корнях, этнонимах. В Беларуси это Литовка, Литва (Гродненская обл.), Кривичи (Минская и Витебская обл.). В Летуве — Жмуйдки (Жямайткямис), в России — Мамаев Курган, Бахчисарай, Инсар.

Такие топонимы, как Нальшаны и Дяволтва, Литва и Самогития, Гудия и море Геродота помогают лучше понять историю и судьбу нашего Края.

Статьи

Статьи от хороших авторов на разные темы, связанные с Беларусью — от "Откровений националиста" (2014), обзора нормативных актов правописания "Беларусь-Белоруссия", разбора Этимологии термина "православие", академических комментариев на тему "ДНК и золтые цыбулины" до разбора вопросов национальной идентификации и бодрого холивара "Кто главный" в Lithuania Propria.

Download

Аутентичные карты — подборка старых карт ВКЛ, этнографические карты белорусского племени, карты Т. Лоттера и Меркатора. Академические труды, ставшие классикой и источниками цитат — от "Chronicon terrae Prussiae" 1326 и Дубницкой хроники XIV в. до первого "Описания народов России" 1799, "Живописной России" А. Киркора 1882, "Славянских древностей"1847 Й. Шафарика, Метрик Литовских и Списа войска Литовского 1528 года. Всего более 40 академических источников и множество карт.

Календарь

Основные события истории Беларуси. У каждого народа и государства есть даты, связанные с ключевыми моментами его становления и истории. За ними стоят исторические события, память о которых сохранилась в веках. Эти события определили ход истории на этой земле. Они сложились в длинную логическую цепь, ведущую в сегодняшний день. Битва на Немиге, Грюнвальд, битва под Оршей — определили границы страны на юге, западе и востоке. Восстание Калиновского, БНР и Слуцкі збройны чын — выразили стремление к собственной государственности и независимости. Эти событя заложили основу существования современной Республики Беларусь.

Arch-Спадчына

Партнёрскі праэкт — 3D рэканструкцыя нашай страчанай архітэктурнай спадчыны. Больш за 40 аб'ектаў з розных куткой нашай краіны віртуальна адноўлены на падставе архіўных звестак і манаграфій даследчыкаў. Апрацаваны як вядомыя знакавыя пабудовы — кшталту Фары Вітаўта ў Гародне, касцёла св. Тамаша ў Менску, картузіянскі кляштар у Бярозе, так і меньш знаёмыя, але да болю чароўныя — накшталт базыльянскай царквы св. Пятра і Паўла ў Беразвеччы, што лічылася аўтарамі міжваеннага перыяду найдасканалейшым узорам віленскага барока.

Краткий ликбез
по истории Беларуси

Для тех, кто из обрывочных знаний, невнятных праздников, символики и топонимики пытается, но не может сложить внятную картину истории своей страны и своего народа.

Для тех, у кого нет времени и большого желания покупать и читать толстые книги и прорываться сквозь латинские и старославянские цитаты на форумах знатоков.

Для вас на сайте собраны общедоступные, общепризнанные (подтвержденные архивными материалами и академическими изданиями), но не общеизвестные факты.

Сайт не претендует на статус энциклопедии — он дает связную картину времен, событий, имен и дат. И знакомит с источникам более полной информации.

Статьи в разделах Время, События, Люди, Термины беларуской истории — написаны кратко и иллюстрированы аутентичными картами и документами (их можно скачать в разделе Download).

X век

Беларусь X век

Заложены основы государственности на белорусских землях.

На пути из "варяг в греки" создано государство кривичей — Полоцкое княжество. Первые летописные сведения о нем связаны со скандинавскими варягами. Хроника "Деяния данов" (Gesta Danorum) рассказывает о походе на Полоцк (Palteskja) легендарного короля Фроди I (V-VI в. н.э.)

Первым упомянутым в летописях князем Полоцким был Рогволод. И последующие князья Полоцкие именовались в хрониках "Рогволожи внуки" или Изяславовичи (по имени сына Рогнеды и внука Рогволода — Изяслава)

В конце века состоялось крещение Полоцка легендарным христианским миссионером и путешественником Торвальдом Кодранссоном.

XI век

Беларусь XI век

Век расцвета княжества (занимало почти треть современной Беларуси). Княжение двух князей — Брячеслава (1003-1044) и Всеслава "Чародея" (1044-1101).

Походы на Новгород, противостояние с Рюриковичами-Ярославичами и битва на Немиге.

Тесные связи со Скандинавией. О противостоянии Брячеслава с Ярославичами сложена "Сага об Эймунде", в которой конунг Эймунд выступает на стороне Брячеслава. Софья, княжна Минская, была женой датского короля Вальдемара I Великого и королевой Датской.

Язычество и христианство. Строительство Софийского собора в Полоцке и князья, "советующиеся с волхвами и рожденные от волхования".

XII век

Беларусь XII век

Век феодальной раздробленности и междуусобные войны.

После смерти Всеслава Чародея, Полоцкое княжество (охватывало примерно половину современной Беларуси и достигало берегов Рижского залива) было разделено на Минское, Витебское, Друцкое, Изяславское, Логойское, Стрежевское и Городцовское княжества между его сыновьями.

Гродненское и Туровское княжества распадаются на уделы.

На западе и северо-западе Беларуси — на "землях ятвягов, литвы и мелких литовских народков" (Й. Шафарик) собственная государственность только складывается. На эти земли идет миграция полабских славян, уходящих от немецкой экспансии в западной балтике.

XIII век

Беларусь XIII век

В Пруссии и Ливонии доминируют Тевтонский и Ливонский Ордена. Снижается роль Полоцка в транзитной торговле по Западной Двине.

Завершается миграция полабских славян на северо-запад белорусских земель [ подробно описана в классическом труде Й. Шафарика]

В правление Миндовга формируется княжество Литовское, со столицей в Новогрудке (позже перенесенной в Вильно).

После смерти его сына Войшалка и зятя Шварна, княжеская (королевская) династия обрывается.

Anarchie или sans duc. (анархия, без князя; франц.) — так характеризовали в старых учебниках период с 1223 года в Полоцком княжестве и с 1267 в княжестве Литовском. Конец этого периода связывали с княжением детей Лютувера (Lutuver) — в 1307 князя Воина в Полоцке и в 1291 князя Витеня в Литве.

Гедимин, принявший правление после Витеня и мирно (без войн) объединивший оба княжества, считался третьим сыном Лютувера.

XIV век

Беларусь XIV век

В правление Гедимина и Ольгерда все белорусские земли собраны в единое государство — Великое княжество Литовское.

Происходит формирование единого белорусского этноса.

В. князь Гедимин, стремясь интегрировать страну в европейское культурное пространство, обращается к Папе Римскому Иоанну XXII, и в Великое княжество Литовское приходит котоличество. Так религия, а именно разные конфессии христианства восточных и западных земель, начинает играть заметную роль в истории Беларуси.

В. князь Ольгерд, разбив Орду в битве на Синих Водах, присоединяет Земли Руские. Великое княжество Литовское становится крупнейшим государством Европы, страной "от моря до моря".

XV век

Беларусь XV век

ВКЛ достигло своего расцвета. Развитое европейское государство со сложной структурой власти (Великие князья, маршалки, канцлеры, гетманы и тд.).

Первое межконфессиональное противостояние — Гражданская война 1432-1435 годов.

Битва под Грюнвальдом — окончание войн с Тевтонским Орденом и присеоденение Самогитии.

Наступил "Золотой век" (1410-1569) — время белорусского Ренессанса. Издан Статут ВКЛ, издаются труды гуманистов и просветителей — золотое наследие Беларуси.

Завершается формирование белорусского этноса.

XVI век

Беларусь XVI век

ВКЛ объединяется с Королевстовм Польским в Речь Посполитую Двух Народов для противостояния внешним угрозам — главным образом, Московской экспансии на запад.

Подписан акт Варшавской конфедерации, положивший начало религиозной свободы в Речи Посполитой (на фоне религиозых войн в Европе). Для уменьшения межконфессиональных противоречий и снижения влияния Москвы на внутренние дела государства принята Брестская уния — переход православных приходов в греко-католические (униатские).

[ * Агрессивность влияния соседей на культуру Беларуси хорошо иллюстрирует современное состояние белорусского языка. В польском Белостоке — это живой (часто употребляемый в быту) и официальный (один из) язык. В самой Беларуси и, тем более, в российском Смоленске ситуация иная ]

XVII век

Беларусь XVII век

Век беспрерывных войн. Кровавый Потоп — население сократилось вдвое. Войны с Московией, Швецией, Османской империей, Войском Запорожским.

Ослабление центральной государственной власти в противостоянии со "шляхетской демократией". [ Шляхта ВКЛ-Беларуси составляла 12-15% населения ].

XVIII век

Беларусь XVIII век

Век магнатской анархии.
Попытки найти выход из государственного кризиса. Гражданская война и шляхетские конфедерации.
Великая Северная война на территории ВКЛ-Беларуси.
Век завершают разделы Речи Посполитой и восстание Костюшко 1794 г.

XIX век

Беларусь XIX век

Белорусские земли — Северо-Западный край в составе Российской Империи.
Война 1812 года для Беларуси — ополчение последнего Радзивилла против Гродненского и Белорусского гусарских полков.
1863 год, восстание Калиновского — бунт шляхты и крестьянства Беларуси, Польши, Летувы против Империи.
Тайные патриотические и просветительские объединения студентов. Филоматы и филареты.

XX век

Беларусь XX век

Первая Мировая Война. Крушение Российской Империи.
Белорусская Народная Республика — преемник ВКЛ, предшественник современной Беларуси.
БССР в составе СССР. Вторая Мировая война. Крушение Советского Союза.
Республика Беларусь.

Ликбез: гісторыя Беларусі. Кратко. Інтэрактыўна. Як мае быць. Must have.